Tạp chí Y học Thành phố Hồ Chí Minh, 14(4):798. DOI
Lượt xem: 313 Lượt tải PDF: 2
Eric L. Krakauer, Juliet Jacobsen
1. Sử dụng được thang giảm đau của WHO để điều trị đau một cách hiệu quả.
2. Kê toa thuốc không phải opioid một cách hiệu quả và an toàn.
3. Hiểu được các chỉ định và sử dụng đúng các thuốc hỗ trợ điều trị đau.
4. Hiểu được việc sử dụng các thuốc opioid một cách hiệu quả và an toàn.
Đường dùng thuốc: đường uống được ưu tiên sử dụng hơn trừ khi bệnh nhân không thể uống được thuốc hoặc trừ khi đau quá nặng mà liệu pháp nhanh chóng và tích cực ngoài đường tiêu hóa là cần thiết.
Cá nhân hóa điều trị: Liều chính xác là liều đủ để giảm đau cho từng cá thể bệnh nhân.
Theo dõi sát đáp ứng của điều trị để đảm bảo hiệu quả điều trị cao nhất và giảm đến mức thấp nhất các tác dụng phụ.
| Đau nặng hoặc đau dai dẳng/tăng lên Opioid mạnh +/- thuốc không opioid +/- thuốc hỗ trợ | |
| Đau trung bình hoặc đau dai dẳng/tăng lên Opioid nhẹ +/- thuốc không opioid +/- thuốc hỗ trợ | |
Đau nhẹ Thuốc không opioid (acetaminophen hoặc thuốc chống viêm không phải steroid NSAID) +/- thuốc hỗ trợ (gabapentin, chống trầm cảm 3 vòng) | ||
Hình 1. Thang điểm giảm đau 3 bậc của WHO: Sự tiếp cận từng bước để giảm đau do ung thư
Sử dụng 1 thuốc không phải opioid và cân nhắc sử dụng thuốc hỗ trợ giảm đau nếu đau do bệnh lý thần kinh (Bảng 1 và 2).
Bảng 1. Sử dụng các thuốc Giảm đau không opioid
Tên thuốc/ Đường dùng | Liều bắt đầu | Khoảng cách giữa các lần dùng thuốc | Liều tối đa hàng ngày | Lưu ý |
Các thuốc giảm đau được khuyến cáo: | ||||
Acetaminophen (Paracetamol viên nén và xi-rô dành cho trẻ em hàm lượng tùy theo các nhà sản xuất)
Đường uống |
Người lớn: 500 – 1000 mg
|
4 - 6 giờ /lần
|
4000 mg
Trẻ em: Không dùng quá liều quy định | - Giảm liều hoặc không dùng cho bệnh nhân có bệnh gan. - Dùng quá liều quy định có thể gây ngộ độc cho gan. |
Trẻ em: 10 – 15 mg/kg | ||||
Các thuốc chống viêm không steroid (NSAIDs) | ||||
Ibuprofen (Viên nén các loại 200, 300, 400, 600, 800mg; xi-rô dành cho trẻ em hàm lượng tùy theo nhà sản xuất)
Đường uống |
Người lớn: 400 – 800 mg
|
6-8 giờ/lần
|
Người lớn: 2400 mg
| - Nếu dùng kéo dài phải dùng kèm các thuốc dự phòng phản ứng có hại với dạ dày ruột. - Giảm liều ở những bệnh nhân bị bệnh gan nặng. - Sử dụng thận trọng ở những bệnh nhân có bệnh thận. |
Trẻ em: 5 – 10 mg/kg | Trẻ em: Không dùng quá liều quy định | |||
Các lựa chọn khác | ||||
Thuốc chống viêm không steroid (NSAIDs) | ||||
Choline magnesium trisalicylate
Đường uống | Người lớn: 500 – 1000 mg |
8 - 12 giờ/lần
| Người lớn: 3000 mg
| - Không ức chế chức năng của tiểu cầu - Ít độc tính với dạ dày ruột - Giảm liều ở những bệnh nhân suy thận. |
Trẻ em: 25 mg/kg | Trẻ em: Không dùng quá liều quy định | |||
Diclofenac (Dạng giải phóng nhanh)
Đường uống |
Người lớn: 25 – 75mg |
12 giờ/lần
|
200 mg |
- Nếu dùng kéo dài phải dùng kèm các thuốc dự phòng phản ứng có hại với dạ dày ruột. - Giảm liều ở những bệnh nhân có suy thận.
|
Diflunisal
Đường uống |
Người lớn: 500 mg | 12 giờ/lần
| 1000 mg | |
Etodolac (Dạng giải phóng nhanh)
Đường uống |
Người lớn: 200 -4 00 mg |
8 giờ/lần
|
1200 mg | |
Fenoprofen
Đường uống | Người lớn: 200 mg | 6 giờ/lần
|
3200 mg | |
Ketoprofen (Dạng giải phóng nhanh)
Đường uống | Người lớn: 25 – 75 mg | 6 - 8 giờ/lần
|
225 mg | - Không dùng quá 5 ngày - Nếu dùng kéo dài phải dùng kèm các thuốc dự phòng phản ứng có hại với dạ dày ruột. - Giảm liều ở những bệnh nhân suy thận. |
Ketorolac Tiêm bắp/tiêm tĩnh mạch
Đường uống | Người lớn: - Tiêm liều cao lần đầu 30 – 60 mg, sau đó 15 – 30 mg; hoặc
- Uống: 10 mg | 6 giờ/lần
|
- Tiêm: 120 mg
- Uống: 40 mg | - Có nguy cơ xuất huyết dạ dày ruột. - Dùng ngắn ngày (tối đa 5 ngày). - Nên dùng thuốc dự phòng tác dụng có hại với dạ dày ruột. - Giảm liều ở những bệnh nhân suy thận. |
Meloxicam
Đường uống | Người lớn: 7,5 – 15mg | 24 giờ/lần
| 30 mg | - Nếu dùng kéo dài phải dùng kèm các thuốc dự phòng phản ứng có hại với dạ dày ruột. - Giảm liều ở những bệnh nhân suy thận. |
Piroxicam
Đường uống | Người lớn: 20 mg | 24 giờ/lần
| 20 mg | - Nguy cơ cao xuất huyết dạ dày ruột. - Nên dùng các thuốc dự phòng tác dụng có hại đối với dạ dày ruột. - Giảm liều ở những bệnh nhân suy thận. - Không dùng cho những người bị bệnh gan. |
Thuốc giảm đau tác dụng kiểu opioid | ||||
Tramadol
Đường uống | ||||