Tạp chí Y học Thành phố Hồ Chí Minh, 14(4):756. DOI
Lượt xem: 528 Lượt tải PDF: 32
Nông Văn Dương
Người bệnh ung thư giai đoạn cuối vào Khoa điều trị hầu hết đều trong tâm trạng mệt mỏi, lo lắng, chán chường thường có cảm xúc tâm lý phức tạp vì họ biết rằng cuộc sống của họ đang bị đe dọa về cả thời gian sống và chất lượng sống, do đó, người bệnh thường bị suy sụp về tinh thần và thể chất.
Ngoài những nỗi lo về tinh thần thì 70 – 80% người bệnh ung thư giai đoạn muộn khi vào khoa điều trị đều phàn nàn về đau ở những mức độ khác nhau.
Khoa U bướu Bệnh viện ĐKTW Thái Nguyên được thành lập từ năm 1997 cho đến nay số lượng bệnh nhân vào khoa điều trị khoảng ≥ 150 bệnh nhân trên tháng. Trong đó khoảng 20 - 30% không có chỉ định điều trị triệt căn mà chủ yếu là chăm sóc giảm nhẹ các triệu chứng, trong đó đau là triệu chứng chủ yếu.
Vai trò của điều dưỡng rất quan trọng trong việc phối hợp với bác sĩ chăm sóc đánh giá tình trạng đau cũng như nhu cầu chăm sóc của người bệnh ở mỗi giai đoạn khác nhau.
Từ những nhu cầu thực tế đó Khoa U bướu – Bệnh viện Đa khoa Trung ương Thái Nguyên, chúng tôi thực hiện nghiên cứu này nhằm mục tiêu:
- Khảo sát toàn trạng người bệnh và mức độ đau ngay từ ngày đầu vào khoa.
- Đánh giá kết quả sau 02 tuần điều trị
![]() |
- Bệnh nhân vào điều trị tại Khoa U bướu.
+ Tiêu chuẩn lựa chọn: Bệnh nhân mới vào khoa không còn chỉ định điều trị triệt căn, có chỉ định chăm sóc giảm nhẹ tập trung vào bệnh nhân của 5 nhóm: UT phổi, gan, thực quản, dạ dày, đầu cổ, thường gặp ở khoa ung bướu.
Từ 01 tháng 7 năm 2010 đến 30 tháng 9 năm 2010.
Thiết kế nghiên cứu: Mô tả cắt ngang
Cách chọn mẫu: Chọn mẫu có chủ đích.
100% | Không có triệu chứng rõ ràng của bệnh, khả năng hoạt động mạnh |
90% | Khả năng hoạt động bình thường, triệu chứng bệnh tối thiểu |
80% | Khả năng hoạt động bình thường nhưng phải có gắng. Có mặt triệu chứng của bệnh |
70% | Không có khả năng làm việ hoạt động bình thường nhưng còn tự phục vụ |
60% | Cần có sự trợ giúp cần thiết và được chăm sóc y tế. |
50% | Cần có sự trợ giúp rất lớn và được chăm sóc y tế thường xuyên |
40% | Không tự phục vụ tối thiểu, cần có sự trợ giúp liên tục và được chăm sóc đặc biệt |
30% | Liệt giường, nằm viện nhưng chưa có nguy cơ tử vong |
20% | Bệnh nặng, chăm sóc đặc biệt ở bệnh viện |
10% | Hấp hối |
0% | Tử vong |
Đạt từ 80 – 100% là tốt.
Đạt từ 60 – 70% là khá.
Đạt từ 30 – 50% là trung bình.
Đạt dưới 30% là kém.
Cách đánh giá: Theo thang điểm cường độ đau (0 - 10).
0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 |
Không đau |
|
|
|
| Đau vừa |
|
|
|
| Rất đau |
Mức độ đau | Thang điểm cường độ đau |
Đau nhẹ | 1 – 3 |
Đau vừa | 4 – 6 |
Đau nặng | Trên 7 |
- Đánh giá toàn trạng: Do nghiên cứu viên thực hiện theo thang điểm có sẵn.
- Đánh giá đau: Dùng phiếu đánh giá mức độ đau dựa trên cơ sở bệnh nhân tự đánh giá, giải thích bằng lời các mức độ đau từ 0 – 10, ghi lại mức độ đau do người bệnh tự đánh giá.
Sau hai tuần điều trị đánh giá lại toàn trạng của người bệnh và tình trạng đau theo quy trình đánh giá.
Hàng tuần được các nghiên cứu viên lập bảng đánh giá toàn trạng, đánh giá đau ngay từ ngày đầu vào khoa. Sau đó phát phiếu và điền phiếu đánh giá.
Số liệu thu thập được xử lý bằng thuật toán thống kê y học.
Thực hiện y lệnh về thuốc: Truyền dịch, nâng cao thể trạng.
Thuốc giảm đau sử dụng thang giảm đau 3 bậc.
|
|
|
| 3 Đau nặng | Thuốc Opioid mạnh + hỗ trợ giảm đau |
|
| 2 Đau vừa | Thuốc Opioid nhẹ + hỗ trợ giảm đau |
|
|
1 Đau nhẹ | Thuốc không Opioid + hỗ trợ giảm đau |
|
|
|
|
Liều đều đặn theo giờ: Dùng giảm đau thường xuyên đều đặn theo giờ, theo từng khoảng thời gian cố định. Liều tiếp theo phải dùng khi liều trước hoàn toàn hết tác dụng.
Chăm sóc điều dưỡng:
+ Dinh dưỡng: Cho bệnh nhân ăn thức ăn lỏng như cháo, súp. Chia làm nhiều bữa nhỏ, khuyến khích uống nhiều nước, nước trái cây.
+ Chăm sóc da, niêm mạc: Người bệnh viêm loét cần băng lại, giữ cho da khô sạch, giữ môi, miệng, mắt luôn có độ ẩm.
+ Thay đổi tư thế: Giúp người bệnh ngồi dậy thay đổi tư thế 2 giờ một lần, giữ cho người bệnh tư thế thoải mái.
+ Chăm sóc hô hấp: Giúp người bệnh ngồi dậy nếu khó thở, thở oxy hút đờm dãi cho bệnh nhân.
+ Vệ sinh: Tắm, lau người thường xuyên, vệ sinh răng miệng, mũi, ngăn ngừa bội nhiễm, cho bệnh nhân súc miệng bằng nước muối sinh lý, chấm các vết loét bằng Glyxerin – borat, vệ sinh vùng hậu môn sinh dục luôn giữ cho da khô sạch.
+ Chăm sóc về tinh thần: Động viên an ủi, chia sẻ với người bệnh, khi tiếp xúc với thái độ cởi mở thân thiện. Xoa bóp ở vị trí thích hợp, chườm nóng để giảm tối thiểu sự đau đớn.
Bảng 1. Đặc điểm toàn trạng nhóm bệnh được nghiên cứu
STT | Nhóm bệnh | Tốt | Khá | Trung bình | Kém | n |
1 | UT đầu cổ | 3 | 7 | 5 | 0 | 15 |
2 | UT thực quản | 4 | 7 | 11 | 4 | 26 |
3 | UT dạ dày | 2 | 4 | 6 | 2 | 14 |
4 | UT phổi | 1 | 7 | 18 | 1 | 27 |
5 | UT gan | 0 | 8 | 10 | 2 | 20 |
| Tổng số | 10 |