Tạp chí Y học Thành phố Hồ Chí Minh, 29(6):1-8. DOI 10.32895/hcjm.m.2026.06.01
Lượt xem: 140 Lượt tải PDF: 164
Hoàng Phương Anh1,*
Đặt vấn đề: Tâm thần phân liệt là rối loạn mạn tính với nguy cơ tái phát cao dù đã điều trị duy trì bằng thuốc chống loạn thần. Tái phát làm trầm trọng triệu chứng, suy giảm chức năng xã hội và gia tăng gánh nặng cho gia đình cũng như hệ thống y tế. Đáng chú ý, biểu lộ cảm xúc cao trong gia đình được ghi nhận là yếu tố liên quan đến nguy cơ gia tăng tái phát.
Mục tiêu: Tổng quan này nhằm tổng hợp và phân tích các bằng chứng hiện có về hiệu quả của việc phối hợp thuốc chống loạn thần với can thiệp gia đình trong phòng ngừa tái phát tâm thần phân liệt.
Đối tượng và phương pháp nghiên cứu: Tổng quan tường thuật. Tài liệu được tìm kiếm trên PubMed/MEDLINE và Google Scholar đến tháng 12/2025. Các thử nghiệm ngẫu nhiên có đối chứng, nghiên cứu theo dõi dọc và các tổng quan hệ thống với thời gian theo dõi tối thiểu sáu tháng được lựa chọn và phân tích.
Kết quả: Mười tài liệu đáp ứng tiêu chí lựa chọn. Đa số nghiên cứu ghi nhận xu hướng giảm tái phát khi bổ sung can thiệp gia đình vào điều trị bằng thuốc. Các phân tích gộp quy mô lớn cũng cho thấy xu hướng giảm nguy cơ tái phát khi bổ sung can thiệp gia đình. Tuy nhiên, mức độ hiệu quả khác nhau giữa các mô hình can thiệp.
Kết luận: Điều trị kết hợp giữa thuốc chống loạn thần và can thiệp gia đình có thể giúp giảm nguy cơ tái phát. Kết quả có giá trị tham khảo cho thực hành tại Việt Nam. Tuy nhiên, các diễn giải cần được xem xét thận trọng do chưa thực hiện đánh giá nguy cơ sai lệch chuẩn hóa và chưa tổng hợp định lượng dữ liệu.
Từ khóa: tâm thần phân liệt; can thiệp gia đình; phòng ngừa tái phát; thuốc chống loạn thần; biểu lộ cảm xúc
Background: Schizophrenia is a chronic disorder with a high risk of relapse despite maintenance treatment with antipsychotic medication. Relapses exacerbate symptoms, impair social functioning, and increase the burden on families and healthcare systems. Notably, high expressed emotion within the family has been identified as a factor associated with an increased risk of relapse.
Objectives: This review aims to synthesize and analyze current evidence on the effectiveness of combining antipsychotic pharmacotherapy with family interventions in preventing relapse in schizophrenia.
Methods: A narrative review was conducted. Literature was searched in PubMed/MEDLINE and Google Scholar until December 2025. Randomized controlled trials, longitudinal follow-up studies and systematic reviews with a minimum follow-up duration of six months were selected and analyzed.
Results: Ten eligible publications met the inclusion criteria. Most studies reported a trend toward reduced relapse when familial interventions were added to pharmacological treatment. Large-scale meta-analysie also demonstrated a similar trend toward reduced relapse risk. However, the magnitude of effect varied across intervention models.
Conclusions: Combined treatment may reduce relapse risk. The findings may inform clinical practice in Viet Nam. However, conclusions should be interpreted with caution because no formal risk-of-bias assessment or quantitative pooling was performed.
Keywords: schizophrenia; family intervention; relapse prevention; antipsychotic medication; expressed emotion
