Tạp chí Y học Thành phố Hồ Chí Minh, 21(6):84. DOI
Lượt xem: 153 Lượt tải PDF: 10
Lê Thị Mỹ Duyên*, Ngô Võ Ngọc Hương*
Mở đầu: Triglyceride (TG) máu tăng là nguyên nhân thứ 3 của viêm tụy cấp (VTC), 7-10%. Thay huyết tương (PE) là một kỹ thuật được chọn khá an toàn và hiệu quả
làm giảm nhanh TG.
Mục tiêu: Nhận xét hiệu quả của phương
pháp PE ở BN VTC do tăng TG.
Đối tượng và phương pháp nghiên cứu: hồi cứu trên 26 bệnh nhân (BN) VTC do tăng TG được PE.
Kết quả: Chúng tôi có 26 BN (19 nam, 7
nữ, tuổi trung bình 39,7) VTC/TG. Lý do nhập viện chủ yếu là đau bụng. Đái tháo đường
thường gặp nhất (53,8%), sau đó là từng bị VTC (34,6%). Thể trạng dư cân và béo
phì có tỷ lệ đa số (57,7%). Triệu chứng thường gặp
chướng bụng, buồn nôn hay nôn ói và đau bụng cấp điển hình kiểu tụy. Phần lớn dấu hiệu sinh tồn trong giới hạn bình thường lúc nhập viện. Số lượng bạch cầu (BC)
trong máu, tỷ lệ của neutrophil, Hct tăng, có tình trạng cô đặc máu (Hct từ 33,8 đến 54,6%).
Nồng độ TG máu 2612,1 ± 1406,5 mg/dL, thấp nhất là 1334 mg/dL và cao nhất là 8623 mg/dL. Nồng độ amylase
máu 423,4 ± 353,1 UI/L. Nồng độ Na máu giảm chiếm tỉ lệ 88,5%. Hình ảnh tụy phù nề thấy nhiều trên CT hơn là
siêu âm. Thời điểm bắt đầu tiến hành PE sau
10,25 ± 8,2 giờ nhập khoa. Thời gian mỗi lần PE 3,5- 4 giờ. Có 17 BN (65,4%) được PE 1 lần và dịch thay thế sử dụng chủ yếu albumin
5%. Sau
PE, số lượng bạch cầu, tỷ lệ neutrophil và Hct giảm hơn so với lúc nhập viện. Tỷ lệ giảm TG là
63,9%. Nồng độ creatinin máu giảm khác biệt so với trước PE. Tai biến gặp là tắc quả lọc (5,4%), tắc catheter
(5,4%) và tụt catheter (2,7%). Tỷ lệ BN tử vong là 15,4%.
Kết luận: PE có hiệu quả
cao trong giảm nhanh nồng độ TG máu và các chỉ số xét nghiệm máu khác ở BN VTC
do tăng TG. Vì vậy, nên tiến hành PE sớm,
trong 12-24 giờ đầu sau nhập viện. Đồng thời, PE có lẽ liên quan đến
vấn đề giảm thời gian nằm viện, góp phần trong hạn chế biến chứng của VTC tăng
TG (còn nhiều tranh cãi) cũng như góp phần cải thiện tử vong.
Từ khóa: Viêm tụy cấp,
tăng triglyceride máu, thay huyết tương.
Background: Hypertriglyceridemia
is one of many causes of acute pancreatitis (AP). Severe hypertriglyceridemia
is defined at a level of triglyceride (TG) concentration in serum of ≥ 1000
mg/dl. This condition is considered a risk factor of AP. Several studies have
evaluated plasmapheresis for patients with hypertriglyceridemia-induced AP. The
technique has proven to be an efficient treatment in decreasing TG concentration
in an acute episode.
Methods: This
retrospective cohort involved 26 patients who were performed plasma exchange
(PE) due to AP and the concentration of plasma TG ≥ 1000 mg/dl after exclude
other causes. The clinical examination, laboratory blood test results pre- and
post-procedure were collected.
Results: There were 19
(73,1%) men and 7 (26,9%) women with a mean age of 39,7 years. They were
admitted to hospital with a chief complaint of early epigastric pain. 14
(53,8%), 9 (34,6%) patients had been diagnosed with diabetes mellitus and AP previously.
57,7% patients were overweight or obese. Vital signs at admission were in
normal range. Level of white blood cells, proportion of neutrophils and
hematocrit were above normal. The mean of serum TG was 2612,1 mg/dl, ranged
from 1334 to 8623 mg/dl. 37 sessions of PE were launched mostly with albumin 5%
after 10,25 hours transferred to the intensive care unit. After plasmapheresis,
the serum TG decreased significantly, 63,9% (p < 0,001). Complications were
mainly related to the technique and 4 (15,4%) patients were died.
Conclusions: These data
suggest the large value of PE in reduction serum TG, especially in early stage
(12 – 24 hours) of AP. However, the role of this procedure to decrease
in-hospital days and improve survivals has been considered.
Keywords: acute
pancreatitis, hypertriglyceridemia, plasma exchange.
