GÓP PHẦN NGHIÊN CỨU LÂM SÀNG TỔN THƯƠNG 
VÙNG KHE-ĐỈNH Ổ MẮT VÀ XOANG HANG 
LIÊN QUAN BỆNH LÝ TAI MŨI HỌNG

Trần Minh Trường*; Dương Thị Thanh Mai*

Năm 2016 Tập 20 Số 2

GÓP PHẦN NGHIÊN CỨU LÂM SÀNG TỔN THƯƠNG VÙNG KHE-ĐỈNH Ổ MẮT VÀ XOANG HANG LIÊN QUAN BỆNH LÝ TAI MŨI HỌNG

CONTRIBUTE TO RESEARCH ORBITAL APEX AND CAVERNOUS SINUS SYNDROME RELATED TO DISORDER OF OTORHINOLARYNGOLOGY

Bấm tải bài viết

Tạp chí Y học Thành phố Hồ Chí Minh, 20(2):61. DOI

Lượt xem: 243 Lượt tải PDF: 2

Tác giả

Trần Minh Trường*, Dương Thị Thanh Mai*

Tóm tắt

Mục tiêu: Khảo sát một số yếu tố dịch tễ học, đặc điểm lâm sàng, hình ảnh học, vị trí, bản chất tổn thương trên các bệnh nhân có biểu hiện lâm sàng ở hốc mắt được điều trị tại khoa Tai Mũi Họng bệnh viện Chợ Rẫy.

Phương pháp nghiên cứu: Nghiên cứu mô tả cắt ngang được thực hiện trên 17 bệnh nhân có biểu hiện tổn thương hốc mắt được điều trị tại khoa Tai Mũi Họng bệnh viện Chợ Rẫy từ tháng 03/2013 đến 03/2014. Tất cả 17 bệnh nhân đều được thăm khám lâm sàng chuyên khoa tai mũi họng, mắt, và khảo sát hình ảnh học.

Kết qủa: Tuổi thường gặp trong khoảng 50-60 tuổi, trong đó có 02 trường hợp cao tuổi nhất là 85 và 81 tuối. Sụp mi và liệt vận nhãn một bên là hai triệu chứng lâm sàng biểu hiện cùng nhau và thường gặp nhất: 15 ca (88,2%), trong đó có 10 ca giảm thị lực, 05 ca mất thị lực hoàn toàn. Có 10 trường hợp (58,8%) bị căng lồi mắt. Đái tháo đường được ghi nhận ở 12 trường hợp (70,5%), 9 trường hợp (53%) có tiền căn bị bệnh viêm mũi xoang mạn tính. Kết quả khảo sát hình ảnh học cho thấy khoảng 70,5% (12/17) các trường hợp có hình ảnh tổn thương viêm dạng nấm vị trí xoang sàng sau, xoang bướm, khe bướm, đỉnh hốc mắt, 01 ca tổn thương dạng huyết khối tụ máu vùng xoang hang, 02 ca có hình ảnh u vùng xoang bướm, 02 ca phình dò động mạch cảnh xoang hang. Điều trị: mổ xoang nội soi giải áp 9 ca, sinh thiết nội soi 2 ca, 2 ca can thiệp DSA tắc mạch, 4 ca điều trị nội khoa đơn thuần chủ yếu dùng corticoid.

Kết luận: Triệu chứng lâm sàng biểu hiện ở hốc mắt do bệnh lý căn nguyên ở vùng tai mũi họng gây ra là một trong những biến chứng nặng nề, khó hồi phục. Thường được biểu hiện bằng hội chứng xoang hang, đỉnh hốc mắt (sụp mi, liệt vận nhãn, mất hoặc giảm thị lực) do tổn thương các dây thần kinh vận nhãn (dây III, dây VI, dây VI, dây V1), và làm giảm chức năng dây thần kinh thị giác. Các nguyên nhân gây bệnh có thể do viêm, nhiễm, khối u, chấn thương hoặc do bất thường mạch máu. Mục đích điều trị nhằm giảm tỷ lệ tử vong và các biến chứng toàn thân nặng nề. Tiên lượng điều trị để phục hồi thị lực là khó khăn.

Từ khóa: sụp mi, liệt vận nhãn, hội chứng đỉnh hốc mắt, xoang hang, DSA (khảo sát mạch máu)

Abstract

Objective: Review of orbital symptoms patients had been treated in ENT Department of Cho Ray Hospital to determine the distribution of etiology, clinical symptoms, lesions origin and location by imaging diagnosis.

Methods: This was a cross-sectional study undertaken at ENT Department of Cho Ray Hospital from March 2013 to March 2014, 17 orbital symptoms patients were enrolled in the study. All of 17 patients were examinated by otorhinolarygologist, ophthalmologist and imaging diagnosis.

Results: The age distribution of the 17 patients exhibited the peak at 50 to 60 years, 02 oldest cases are 85 and 81 years old. Unilateral ptosis and ophthalmoplegia are the most common clinical features at presentation in 15 patients (88.2%), among of the cases: 10 visual loss, 05 blind. 10 cases (58.8%) proptosis. 12 (70.5%) patients were determined diabetes, 9 patients (53%) had been chronic paranasal_sinusitis. Imaging diagnosis: about 70.5% (12/17) patients have mycosis inflammatory lesion in posterior ethmoid sinus, sphenoid sinus, superior orbital fissure, orbital apex. 01 cases cavernous sinus thrombosis hematoma, 02 case sphenoid tumor lesion, 02 case carotid cavernous aneurysm fistula.Treatment: endoscopy decompression surgery 09 cases, biopsy surgery 02 cases, 02 cases transcatheter arterial embolization by DSA, 04 cases medical treatment including use of steroid.

Conclusion: Orbital symptoms are the most severe complication of ENT disorders and difficulty recovery. Orbital symptoms have been described previously as a orbital apex, cavernous sinus syndrome (ophthalmoplegia, ptosis, visual loss), involving damage to the oculomotor nerve (III), trochlear nerve (IV), abducens nerve (VI), ophthalmic branch of the trigemial nerve (V1), association with optic nerve dysfunction. It may be caused by inflammatory, infectious, neoplastic, iatrogenic/ trauma, or vascular processes. The aim of treatment to decrease mortality rate and prevent the severe complication due to central failure. Prognotic treatment to visual recovery is difficult.