Tạp chí Y học Thành phố Hồ Chí Minh, 20(2):35. DOI
Lượt xem: 199 Lượt tải PDF: 1
Nguyễn Văn Đô*, Trần Cương*, Nguyễn Văn Khôi*
Mục
tiêu: Nghiên cứu các đặc điểm chẩn
đoán và xạ trị u tuyến tuyến yên bằng dao
Gamma.
Đối
tượng nghiên cứu: 121 trường hợp
(56 nam, 65 nữ), tuổi trung bình: 42,2 tuổi (nhỏ nhất 16 lớn nhất 73), chẩn
đoán u tuyến tuyến yên và được xạ trị tại bệnh viện Chợ Rẫy từ tháng 01/2011 đến 12/2013.
Phương
pháp nghiên cứu: Thiết kế nghiên cứu: phương pháp nghiên cứu
dọc, tiến cứu kết hợp với hồi cứu. Các biến số về đặc điểm lâm sàng, cận lâm
sàng, điều trị và theo dõi bệnh nhân được ghi nhận để đánh giá. Tổng liều xạ
vào bướu 13-18Gy, phân liều duy nhất, điều trị bằng máy Gamma Knife. Xử lý số
liệu bằng phần mềm thống kê SPSS 15.0. Dùng phép kiểm Chi bình phương để kiểm tra mối liên hệ giữa các biến. Kết quả được
xem là có ý nghĩa thống kê khi độ tin cậy có giá trị p<0,05.
Kết
quả: Bệnh nhân nhập viện vì triệu
chứng khối u chiếm tỷ lệ (76,03%) trong đó triệu chứng nhức đầu (26,45%) và rối
loạn thị giác (49,59%). Tỷ lệ các u tuyến tăng tiết hormon 37 bệnh nhân chiếm tỷ
lệ 30,58%, trong đó Growth hormon 14 bệnh nhân (37,84%) và Prolactin 20 bệnh
nhân (54,05%), ACTH 3 bệnh nhân (8,11%). Với liều xạ vào bướu khoảng 13Gy-18Gy,
xạ trị một lần duy nhất, kết quả 100% bệnh nhân không có biến chứng trong và
ngay sau điều trị, bệnh nhân xuất viện sau 1 đến 3 ngày. Các triệu chứng lâm
sàng: cải thiện triệu chứng nhức đầu (84,38%), cải thiện thị lực (33,33%); kiểm
soát u: 56,2% không thay đổi, 42,15% giảm kích thước, 1,65% khối u tăng kích thước; kiểm soát nội tiết: u tiết Prolactin
(75%), u tiết GH (71%), u tiết ACTH 33,33%, với thời gian theo dõi trung bình
30,6 tháng.
Kết
luận: Xạ trị u tuyến tuyến yên bằng
dao Gamma thì an toàn và hiệu quả cho trường hợp phẫu thuật lấy không hết bướu
với mục đích điều trị triệt để.
Từ khóa: U tuyến tuyến yên, dao Gamma, xạ trị
Purpose: The aim of this study was to analyze the
clinical characters, diagnosis and to evaluate the initial clinical results of
radiotherapy for pituitary adenomas by Gamma Knife.
Methods and materials: Retrospective, a total of one hundred twenty one
patients (56 male, 65 female) irradiated for pituitary adenomas at Cho ray
hospital from 2011 to 2013. Mean age was 42.2 years (16-73 years). The impact
of age, sex, presenting symptoms, paraclinical symptoms, radiotherapy and
follow up was analyzed. Total doses from 13 to 18Gy was given with single dose.
Results: Clinical presentations were the symptoms and
the signs caused by the compression of surrounding structures (76.03%)
including headache (26.45%) and visual deficency (49.59%). Endocrinological
tests revealed that 37 patients (30.58%) secreting adenomas had 14 (37.84%)
growth-hormone-secreting adenomas, 20 (54.05%) had prolactinomas. Local tumor
control was 98.35%. 84.38% patients free from neurovascular symptoms (mostly
vascular headache) following surgery and radiotherapy. 33.33% eyes showed
improvement. There were loss of libido, amenorrhea and galactorrhea have
improved after Gamma knife. 64.86% with funtional adenoma had a reduction of
hormonal overproduction after 30.6 months’ mean.
Conclusion: Postoperative radiotherapy for partially resected
or recurrent pitutary adenomas using Gamma Knife, as well as modern techniques
is extremely effective and safe.
Keywords: Pituitary Adenoma, Gamma Knife, Radiotherapy
