Tạp chí Y học Thành phố Hồ Chí Minh, 19(1):513. DOI
Lượt xem: 133 Lượt tải PDF: 0
Lê Bửu Châu*, Nguyễn Trần Chính**
Mở đầu: Hội chứng thực bào máu thứ phát sau nhiễm trùng
liên quan chủ yếu đến virus, đặc biệt là Epstein-Barr virus. Các trường hợp hội
chứng thực bào máu thứ phát sau sốt rét là bệnh cảnh ít gặp, dễ chẩn đoán nhầm
với các bệnh lý khác.
Đối tượng và phương pháp: Mô
tả lần lượt 4 trường hợp sốt rét, chẩn đoán xác định bằng soi lam máu dưới kính hiển vi có
Plasmodium vivax và/hoặc Plasmodium falciparum. Các bệnh nhân này đủ tiêu chuẩn
chẩn đoán hội chứng thực bào máu, điều trị tại bệnh viện Bệnh
Nhiệt đới từ tháng 03/2012 đến tháng 09/2013.
Kết quả: Tất cả 4 trường hợp đều nhập viện vì sốt vào tuần
thứ 2 và 3 của bệnh, giảm ít nhất 2 trong 3 dòng tế bào máu ngoại biên, gan
lách to, tăng ferritin máu, tủy đồ có hiện tượng thực bào. Triglyceride tăng
cao ở 3 trường hợp. Không trường hợp nào có giảm fibrinogen trong máu. Kết quả
ký sinh trùng sốt rét: 01 trường hợp do Plasmodium vivax, 01 trường hợp do
Plasmodium falciparum, 02 trường hợp đồng nhiễm cả Plasmodium vivax và
Plasmodium falciparum. Bệnh hồi phục hoàn toàn với điều trị thuốc kháng sốt rét
và điều trị hỗ trợ mà không cần dùng đến các thuốc điều trị hội chứng thực bào
máu như corticoids, etoposide và cyclosporin
A.
Kết luận: Hội chứng thực bào máu thứ phát sau bệnh sốt rét
do P.vivax và P.falciparum có thể hồi phục hoàn toàn với điều trị thuốc kháng sốt
rét kết hợp với điều trị nâng đỡ.
Từ khóa: Hội chứng thực bào máu, sốt rét, Plasmodium
vivax, Plasmodium falciparum.
Introduction: Secondary hemophagocytic
syndrome is mainly associated with
viral infection, especially with Epstein-Barr virus (EBV). Malaria-associated hemophagocytic syndrome is rare and can be misdiagnosed with other
aetiologies.
Methods: We describe four cases of malaria satisfying the criteria of
hemophagocytic syndrome treated at the Hospital for Tropical Diseases (HTD)
from March 2012 to September 2013.
Results: All four of the cases were admitted to HTD for fever on
the 2nd and the 3rd week of illness with bicytopenia or pancytopenia,
hepatosplenomegaly, hyperferritinemia, pathologic findings of hemophagocytosis in the bone marrow. Three of the four cases noted hypertriglyceridemia.
None of the cases had hypofibrinogenemia. The blood smear showed one case of Plasmodium vivax, one case of Plasmodium falciparum and two cases of Plasmodium vivax and Plasmodium
falciparum co-infection. Four patients were treated successfully with
antimalarial agents and symptomatic treatments without immunochemotherapy
for hemophagocytic syndrome such as
corticosteroids, etoposide and
cyclosporin A.
Conclusion:
Hemophagocytic syndrome secondary to P.vivax and P.falciparum infection
can be cured with antimalarial agents and symptomatic treatments.
Key
words: Hemophagocytic syndrome, malaria, Plasmodium vivax, Plasmodium falciparum.
