Tạp chí Y học Thành phố Hồ Chí Minh, 19(1):257. DOI
Lượt xem: 163 Lượt tải PDF: 9
Nguyễn Thị Kim Thoa*, Trần Công Thắng*
Mục tiêu: Xác định tỉ lệ suy giảm nhận thức và sa sút trí tuệ
sau đột quỵ. Khảo sát liên quan giữa đặc điểm dịch tễ và lâm sàng với suy giảm
nhận thức sau đột quỵ.
Phương pháp: Nghiên
cứu cắt ngang mô tả.Bệnh nhân sau đột quỵ thỏa tiêu chuẩn chọn bệnh và tiêu chuẩn
loại trừ bệnh, làm bảng câu hỏi IQCODE (Informant Questionnaire on Cognitive
Decline in the Elderly) để loại trừ những trường hợp suy giảm nhận thức trước đột
quỵ, được nhận vào mẫu nghiên cứu.Tất cả bệnh nhân trong mẫu nghiên cứu được hỏi
bệnh, thăm khám thần kinh, đánh giá tình trạng chức năng vận động, nhận thức và hành vi
tâm thần bằng các test như chỉ số Barthel, MoCA (Montreal Cognitive
Assessment), bảng câu hỏi về các rối loạn hành vi tâm thần, IADL (Instrumental
Activities of Daily Living) và thực hiện các xét nghiệm huyết học, sinh hóa. Sa
sút trí tuệ được chẩn đoán tại thời điểm
3 tháng sau đột quỵ theo tiêu chuẩn DSM – IV.
Kết quả: Tỉ lệ suy giảm nhận thức mạch máu chung (Vascular
cognitive impairment VCI) là 66%. Tỉ lệ suy giảm nhận thức mạch máu không sa
sút trí tuệ (vascular cognitive impairment – non dementia VCI-ND) là 24,3%. Tỉ lệ sa sút trí tuệ
mạch máu (vascular dementia VaD) là 41,7%. Hút thuốc lá là yếu tố nguy cơ của
suy giảm nhận thức mạch máu không sa sút trí tuệ (p = 0,032). Sa sút trí tuệ mạch
máu liên quan với các yếu tố dịch tễ như: tuổi (p = 0,03), giới nữ (p = 0,001),
trình độ học vấn thấp (p = 0,000), tình trạng nghỉ hưu trước đột quỵ (p =
0,011); các yếu tố nguy cơ mạch máu như: đái
tháo đường (p = 0,03), rung nhĩ (p = 0,034); các yếu
tố lâm sàng như: tổn thương não bán cầu
trái (p = 0,007), mất ngôn ngữ (p = 0,000). Sa sút trí tuệ mạch máu không liên
quan với loại đột quỵ (nhồi máu não hay xuất huyết não), nơi cư trú,
tăng huyết áp, rối loạn lipid máu (p > 0,05). Bệnh nhân sa sút trí tuệ mạch
máu có giảm rõ nhiều lĩnh vực nhận thức khác nhau như chức năng điều hành, ngôn
ngữ, trí nhớ, định hướng, gọi tên, chú ý, trừu tượng.
Kết luận: Suy giảm nhận thức chiếm tỉ lệ cao sau đột quỵ. Các yếu tố tuổi, giới,
trình độ học vấn, tình trạng nghề nghiệp trước đột quỵ, các yếu tố nguy cơ mạch
máu (đái tháo đường, rung nhĩ), bệnh nhân
tổn thương não bán cầu
trái, mất ngôn ngữ có liên quan với tình trạng sa sút trí tuệ sau đột quỵ. Bệnh
nhân sa sút trí tuệ mạch máu có giảm rõ nhiều lĩnh vực nhận thức khác nhau như
chức năng điều hành, ngôn ngữ, trí nhớ, định hướng, gọi tên, chú ý, trừu tượng.
Từ khóa: Suy giảm nhận thức mạch máu (VCI), suy giảm nhận thức mạch máu không sa sút
trí tuệ (VCI – ND), sa sút trí tuệ mạch máu (VaD).
Objectives: To define post-stroke cognitive impairment and dementia
incidence; and to investigate the correlations between epidemiological- clinical
characteristics and post-stroke cognitive impairment.
Method: Cross-sectional observational study. All
post-stroke patients satisfying inclusion and exclusion criteria are included
in our study. The IQCODE (Informant Questionnaire on Cognitive Decline in the
Elderly) questionnaire was used to exclude patients with pre-stroke cognitive
impairment. Neurological assessment, motor function, cognitive, and mental behavior
were assessed respectively by clinical examination, Barthel index, Montreal
Cognitive Assessment (MoCA) test, mental behavior disorder questionnaire table.
Other tests were Instrumental Activities of Daily Living (IADL), hematology,
serum biochemistry. Dementia was diagnosed at three month after stroke
according to the criteria of the Diagnostic and Statistical Manual of Mental
Disorders, Fourth Edition (DSM – IV).
Results: The incidence of vascular cognitive impairment
(VCI) is 66%. The incidence of non-dementia cognitive impairment (VCI – ND) is
24.3%. The incidence of vascular dementia (VaD) is 41.7%. Smoking is a risk
factor of non-dementia vascular cognitive impairment. Vascular dementia is
significantly correlated with epidemiological factors such as: increasing age
(p = 0.03), female gender (p = 0.001), low level of education (p = 0.000),
retirement before stroke (p = 0.011); vascular risks factors such as: diabetes
(p = 0.03), atrial fibrillation (p = 0.034); clinical factors such as: left
hemispheric cerebral lesion (p = 0.007), and aphasia (p = 0.000). Vascular
dementia is not significantly correlated with stroke type (ischemia or
hemorrhage), hypertension, and serum lipid disorder (p > 0.05). Vascular
dementia patients have significantly decreased cognitive functions such as
visuospatial execution, language, memory, attention, abstraction, orientation.
Conclusion: The incidence of vascular cognitive impairment is
high. Age, sex, level of education, retirement before stroke, vascular risk
factors (diabetes, atrial fibrillation), left hemispheric cerebral lesion,
aphasia are correlated with post-stroke dementia. Vascular dementia patients
have significantly decreased cognitive functions such as visuospatial
execution, language, memory, attention, abstraction, orientation.
Key words: Vascular cognitive impairment (VCI), vascular
cognitive impairment – non dementia (VCI – ND), vascular dementia (VaD).
