Tạp chí Y học Thành phố Hồ Chí Minh, 19(1):193. DOI
Lượt xem: 159 Lượt tải PDF: 4
Mai Duy Linh*, Cao Thanh Ngọc**, Nguyễn Đình Phú**
Mở đầu: Năm 2011, nước ta đã bước vào giai đoạn già hoá
dân số kèm theo đó là sự gia tăng tỉ lệ các bệnh về cơ xương khớp. Loãng xương,
và biến chứng nặng nề nhất là gãy xương, đã thu hút được nhiều sự quan tâm trên
toàn thế giới và bước đầu được quan tâm tại Việt Nam. Tỉ lệ loãng xương ở nam
giới Việt Nam sau 50 tuổi là 10%. Mặc dù tỉ lệ loãng xương và gãy xương ở nam
giới thấp hơn ở nữ nhưng khi có biến chứng gãy xương, tỉ lệ mắc các bệnh thứ
phát và tỉ lệ tử vong của nam giới cao hơn rõ rệt so với nữ. Ngoài các yếu tố
nguy cơ loãng xương chung ở cả hai giới đã được xác định, vai trò của hormone
sinh dục trong loãng xương nam giới đang nổi lên như một vấn đề phức tạp. Trong
khi ở nữ giới, vai trò của estrogen đã được khẳng định và đã được áp dụng thành
liệu pháp hormone thay thế ở phụ nữ mãn kinh, thì ở nam giới, vai trò của
hormone sinh dục với loãng xương còn nhiều tranh cãi. Điều đó khiến cho việc
nghiên cứu ứng dụng liệu pháp hormone thay thế ở nam giới vẫn còn đang bị bỏ ngỏ.
Mục tiêu nghiên cứu: Khảo sát liên quan giữa nồng độ hormone
estradiol, testosterone và loãng xương ở nam giới trên 50 tuổi.
Đối tượng và phương pháp
nghiên cứu: Bệnh chứng. Thực hiện
trên 44 bệnh nhân loãng xương và 46 đối tượng không bị loãng xương, nam giới tuổi
từ 50 trở lên tại Khoa Nội Cơ Xương Khớp, phòng khám nội tổng hợp và khoa chấn
thương chỉnh hình Bệnh Viện Chợ Rẫy từ tháng 10/2013 đến 04/2014. Chẩn đoán
loãng xương bằng cách đo mật độ xương bằng phương pháp DXA và theo tiêu chuẩn của
Tổ chức y tế thế. Đối tượng nghiên cứu được thu thập đầy đủ các dữ kiện về nhân
trắc, tiền sử hút thuốc lá, gãy xương, nghiện rượu, ít vận động và đo nồng độ
estradiol, testosterone, vitamin D, canxi máu.
Kết quả: Độ tuổi các đối tượng nghiên cứu phân bố tương tự
nhau ở 2 nhóm và chia đều cho mỗi nhóm tuổi. Kết quả phân tích nhị biến: Nhóm
loãng xương có tỉ lệ nhẹ cân, ít vận động, tiền căn gãy xương cao hơn so với
nhóm không loãng xương (p<0,05). Trong khi đó, nghiên cứu không ghi nhận được
sự khác biệt về tỉ lệ hút thuốc lá, nghiện rượu thiếu vitamin D và thiếu canxi
máu ở 2 nhóm. Nồng độ testosterone toàn phần, tự do, sinh khả dụng ở nhóm bệnh
thấp hơn so với nhóm chứng (p<0,05). Các chỉ số của hormone estradiol ở nhóm
bệnh có xu hướng thấp hơn nhóm chứng, nhưng sự khác biệt không có ý nghĩa thống
kê. Phân tích đa biến: nồng độ testosterone toàn phần giảm có ảnh hưởng lớn nhất,
làm tăng nguy cơ loãng xương gấp 85 lần khi giảm 1 độ lệch chuẩn.
Kết luận: Nồng độ testosterone toàn phần thấp là yếu tố
nguy cơ độc lập của loãng xương và không tìm thấy mối liên quan giữa nồng độ
estrogen và loãng xương ở nam giới sau 50 tuổi.
Từ khóa: Loãng xương, testosterone, estradiol, hormone
sinh dục, nam giới.
Background: Entering the stage of
population ageing in 2011, Vietnam has an increase in the rate of
musculoskeletal disorders. Osteoporosis, and the most severe complication is
fracture, has attracted much attention worldwide and was initially interested
in Vietnam. The rate of osteoporosis in vietnammese men over 50 years old was
10%. Although the rate of osteoporosis and fractures in men is lower than in
women, the incidence of secondary disease and mortality after fracture in men
were significantly higher than women. In addition to the risk factors of
osteoporosis in both men and women generally have been identified, the role of
sex hormones in male osteoporosis is emerging as a complex problem. While in
women, the role of estrogen has been confirmed and hormone replacement therapy
has been successfully applied in postmenopausal women, the role of sex hormones
in male osteoporosis is debatable. That makes the research and application of
hormone replacement therapy in men is still being left open.
Objective: To examine relationship
between hormone levels of estradiol, testosterone and osteoporosis in men over
50 years old.
Subjects
and Methods: Case – control study performed on 44 patients with osteoporosis and 46
subjects without osteoporosis, men aged 50 and over in the Department of the
Rheumatology, General internal medicine Clinics and Department of orthopedic,
Cho Ray Hospital, from 10/2013 to 04/2014. Diagnosis of osteoporosis by
measuring bone mineral density by DXA and criteria of World Health
Organization. Data on anthropometry, history of smoking, fracture, alcoholism,
sedentary and levels of estradiol, testosterone, vitamin D, serum calcium were
collected.
Result:
The
distribution of age was similar in the two groups and divided equally for each
age group. Results of bivariate analysis: prevalences of low BMI, sedentary,
history of fracture in osteoporosis group were higher than non-osteoporotic
group (p <0.05). Meanwhile, the study showed no difference in the rates of
smoking, alcohol, vitamin D deficiency and low serum calcium in two groups. The
levels of total, free and bioavailable testosterone were lower in case group
compared with controls (p <0.05). The index of the estradiol in cases tend
to be lower than in control group, but the difference was not statistically
significant. Multivariate analysis: total testosterone level had the largest
impact, increasing the risk of osteoporosis 85 times when the standard
deviation decreased by 1.
Conclusion: The low total
testosterone level is an independent risk factor of osteoporosis and did not
find an association between estrogen levels and osteoporosis in men after age
50.
Keywords: Osteoporosis,
testosterone, estradiol, sex hormone, men.
