HO CHI MINH CITY JOURNAL OF MEDICINE
banner
Nghiên cứu Y học

KHẢO SÁT MỐI LIÊN HỆ ĐẶC ĐIỂM HÌNH ẢNH HỌC – GIẢI PHẪU BỆNH 36 TRƯỜNG HỢP U SỌ HẦU TẠI BỆNH VIỆN CHỢ RẪY

A STUDY OF RELATIONS BETWEEN IMAGING AND HISTOLOGIC FINDINGS OF 36 CRANIOPHARYNGIOMA CASES AT CHORAY HOSPITAL

Bấm tải bài viết

Tạp chí Y học Thành phố Hồ Chí Minh, 17(1):606. DOI

Lượt xem: 224 Lượt tải PDF: 0

Tác giả

Trần Minh Thông*, Phan Thị Tường Vân*

Tóm tắt

Tổng quan: U sọ hầu thường gặp ở người bệnh tuổi nhỏ có tế bào tồn dư của túi Rathke, tạo nên khối choán chỗ vùng tuyến yên, ảnh hưởng đến chức năng tuyến yên và mô não chức năng kế cận. U liên quan chặt chẽ đến giao thoa thị giác và trục hạ đồi tuyến yên. Dựa trên triệu chứng lâm sàng thường khó chẩn đoán phân biệt các u nội sọ khác. Ngày nay, tiến bộ của hình ảnh học đã giúp phát hiện u sớm và gợi mở được thành phần cấu tạo mô u, chẳng hạn u dạng đặc, nang hoặc vôi hóa và đặc biệt đo được kích thước mô u. Hình ảnh học cho biết đại thể mô u nhưng bản chất u cần được quan sát mô học. Sự quan sát các mẫu bệnh phẩm từ sinh thiết, phẫu thuật lấy u hoặc từ các mẫu tử thiết đã giúp các nhà giải phẫu bệnh chia u sọ hầu thành ba týp gồm u sọ hầu dạng u men bào, u sọ hầu dạng u nhú tế bào gai và týp hỗn hợp. Tiên lượng bệnh phụ thuộc vào tuổi, kích thước u, và týp mô học. Hiện nay, có nhiều công trình nghiên cứu đã xác định mối liên hệ giữa đặc điểm hình ảnh như vị trí, cấu trúc, hình dạng u, tính chất vôi hóa với kết quả vi thể của mô u.

Mục tiêu nghiên cứu: Khảo sát mối liên hệ đặc điểm hình ảnh học – giải phẫu bệnh của u sọ hầu.

Phương pháp nghiên cứu: Hồi cứu hồ sơ 36 người bệnh u sọ hầu nhập viện Chợ Rẫy từ tháng 1/2008 đến tháng 12/2010 có đầy đủ kết quả phim CT scan hoặc MRI sọ não trước mổ, kết quả giải phẫu bệnh sau mổ.

Kết quả: 36 người bệnh gồm 23 nam và 13 nữ từ 2-69 tuổi trong đó có 2 đỉnh thường gặp là 5-10 tuổi và 50-55 tuổi. Lý do đến khám thường nhất là đau đầu 66,7%. Kích thước u trung bình là 3,6 cm; u lớn hơn ở nhóm dưới 20 tuổi (p 0,04). Vị trí u chủ yếu ở vùng trên yên (65,7%); kế đến là vị trí trong và trên yên (31,4%). U có cấu trúc hỗn hợp mô đặc nang dịch chiếm tỉ lệ 72,4%. Phần lớn u giảm tín hiệu trên T1W và tăng tín hiệu trên T2W. Trên hình ảnh, u sọ hầu thường vôi hoá (51,4%) và có biểu hiện chèn ép mà nhiều nhất là chèn ép giao thoa thị giác (63,3%). Về mô học, u sọ hầu dạng u men bào chiếm đa số 83,3%. Týp mô học này thường gặp ở lứa tuổi nhỏ hơn so với u sọ hầu dạng u nhú tế bào gai (p 0,09). Không có sự khác biệt về vị trí hoặc cấu trúc u trong các týp mô học. Tuy nhiên, u sọ hầu dạng men bào thường giảm tín hiệu trên T1W, có kích thước to hơn và vôi hóa nhiều hơn so với dạng u nhú tế bào gai.




Kết luận: U sọ hầu thường gặp nhất ở nhóm 5-10 tuổi. U có kích thước trung bình là 3,6 cm và thường to hơn ở nhóm dưới 20 tuổi. Vị trí u chủ yếu ở vùng trên yên. U thường có cấu trúc đặc-nang kèm theo vôi hoá. Về mô học, u sọ hầu dạng u men bào chiếm tỉ lệ khá cao. Một số đặc điểm hình ảnh có thể giúp phân biệt các týp mô học trước mổ. Cụ thể, u gặp ở trẻ em, kích thước lớn, giảm tín hiệu trên T1W và vôi hóa gợi ý nhiều đến u dạng men bào. Ngược lại u sọ hầu dạng u nhú tế bào gai thường gặp ở lứa tuổi lớn hơn, kích thước u nhỏ hơn, thường tăng tín hiệu trên T1W, và ít gặp tình trạng vôi hóa.

Từ khoá: U sọ hầu, U sọ hầu dạng u men bào, U sọ hầu dạng u nhú tế bào gai.



Abstract

A STUDY OF RELATIONS BETWEEN IMAGING AND HISTOLOGIC FINDINGS OF 36 CRANIOPHARYNGIOMA CASES AT CHORAY HOSPITAL

Tran Minh Thong, Phan Thi Tuong Van
* Y Hoc TP. Ho Chi Minh * Vol. 17 - Supplement of No 1 - 2013: 606 - 612

Background: Craniopharyngiomas are derived from remnants of Rathke pouch and often occupy the sellar region. They affect mainly children and young adults. These tumors have anatomical proximity to essential brain structures like hypothalamic-pituitary axis and optic chiasm. Clinical manifestations alone can hardly differentiate craniopharyngiomas from other intracranial tumors. Nowadays, advances in imaging studies have given much information about the actual size and consistency of tumors as well as calcification, which make diagnosis more accurate and earlier. However, besides precious macroscopic features revealed by imaging, the exact cause of the tumor need to be determined by histologic studies. Through examining biopsy and autopsy specimens, histopathologists have classified craniopharyngiomas into three types: adamantinomatous craniopharyngioma, squamous papillary craniopharyngioma and mixed type. The prognosis depends on age, tumor’s size, and histological type. Recent researchers have found certain correlations between histological type and some imaging features such as tumor’s site, shape, consistency and calcification.

Objective: To evaluate the relation between imaging and histopathological features of craniopharyngiomas.

Methods and materials: Retrospective study of 36 craniopharyngioma cases diagnosed at Cho Ray Hospital from January 2008 to December 2010 with imaging and histopathological data.

Results: This study group comprises 23 males and 13 females with ages ranging from 2 to 69 years. There are 2 peaks: 5-10 and 50-55 year-old patients. The most frequent chief complaint was headache 66.7%. The mean size of craniopharyngiomas in our sample was 3.6 cm; young patients often had larger tumor than others (p 0.04). On imaging studies, tumors were mainly suprasellar masses (65.7%). 31.4% tumors were found in both intrasellar and suprasellar regions. Solid-cystic craniopharyngiomas account for 72.4% of cases. Most tumors were hypointense on T1W and hyperintense on T2W. Craniopharyngiomas were commonly manifested by calcification (51.4%) and compression signs (63.3%), especially at the optic chiasm region (63.3%). Adamantinomatous craniopharyngioma was the main histological type (83.3%) and they were usually hypointense on T1W. This type of tumor is also associated with younger age, larger size, and more calcification than those in squamous papillary craniopharyngioma. However, no relationship was found between tumor’s site, consistency and histological type.

Conclusion: Craniopharyngioma was most often diagnosed in 5-10 year-old group. Mean tumor’s size was 3.6 cm. Tumor was mainly suprasellar mass of mixed consistency with calcification. Among histological types, adamantinomatous group was most commonly seen. There may be some characteristic imaging findings which help distinguish different histological types. Young age, large-sized tumor and hypointensity on T1W may suggest adamantinomatous craniopharyngioma. In contrast, squamous papillary subtype was mainly noted in older age and the tumor usually had smaller size with less calcification.

Keywords: Craniopharyngioma, Adamantinomatous craniopharyngioma, Squamous papillary craniopharyngioma.