Tạp chí Y học Thành phố Hồ Chí Minh, 20(6):330. DOI
Lượt xem: 119 Lượt tải PDF: 0
Huỳnh Kim Phượng* Võ Thị Quế Chi**
Mục tiêu: Bệnh động mạch
chi dưới (BĐMCD) được ghi nhận ngày càng gia tăng và xơ mỡ động mạch được xem
như là căn nguyên chính của bệnh động mạch chi dưới. Hơn nữa, BĐMCD còn được
xem là yếu tố dự báo biến cố tim mạch như: nhồi máu cơ tim, tai biến mạch máu
não…Vì vậy việc phát hiện sớm bệnh lý này là cần thiết đặc biệt đối với bệnh
nhân đái tháo đường (ĐTĐ). Nghiên cứu này nhằm mục tiêu khảo sát tỷ lệ BĐMCD ở
người trên 40 tuổi có ĐTĐ và không có ĐTĐ.
Phương pháp: Nghiên cứu
quan sát, mô tả cắt ngang, phân tích trên 217 bệnh nhân trên 40 tuổi, trong đó
có 120 bệnh nhân ĐTĐ, điều trị nội trú và ngoại trú tại BV Tim Tâm Đức từ tháng
6/2014 đến tháng 3/2015. Chẩn đoán BĐMCD dựa trên chỉ số huyết áp cổ chân-cánh
tay ABI<0,91.
Kết quả: Có 217 bệnh nhân
trên 40 tuổi tham gia nghiên cứu, tuổi trung bình 68,32 tuổi (độ lệch chuẩn 10,97, có
120 bệnh nhân mắc bệnh ĐTĐ và 97 bệnh nhân không mắc bệnh ĐTĐ, rối loạn lipid
máu là yếu tố nguy cơ tim mạch nổi bật (chiếm 84,7%). Chỉ số ABI bình thường
(ABI=0,91-1,30) chiếm 78,8%, có bệnh động mạch chi dưới (ABI<0,91) chiếm
19,8%, vôi hóa thành động mạch (ABI>1,30) chiếm 1,4%. Tỷ lệ mắc BĐMCD ở nhóm
ĐTĐ là 29,2% (35 BN) và ở nhóm không ĐTĐ là 8,2% (8 BN). Chỉ số OR ước lượng là
2,58 (khoảng tin cậy 95% là 2,01 -10,44 , p<0,001). Trong nhóm bệnh nhân có
bệnh ĐTĐ, ghi nhận có tương quan giữa BĐMCD (ABI<0,91) với tuổi (OR=0,96,
p=0,024), cân nặng (OR=1,06, p=0,004), BMI (OR=1,23, p=0,002), độ lọc cầu thận
(OR=1,07, p<0,001). Ghi nhận có mối tương quan giữa số lượng yếu tố nguy cơ
tim mạch với mức độ nặng của BĐMCD thông qua chỉ số ABI: tuổi ≥ 70 tuổi
(OR=1,76, p=0,036), thời gian mắc bệnh ĐTĐ ≥ 10 năm (OR=2,77, p=0,017) và độ lọc
cầu thận <60mL/phút/m2 (OR=10,08 , p<0,001). Đánh giá các giá trị chẩn
đoán của ABI khi xem siêu âm Doppler mạch máu là tiêu chuẩn chẩn đoán, với ngưỡng
cắt của ABI tại 0,91, độ nhạy là 78,7%, độ đặc hiệu là 96,4%.
Kết luận: BĐMCD là phổ biến.
Khảo sát chỉ số ABI là kỹ thuật đơn giản có thể thực hiện trong tuyến ban đầu,
có thể áp dụng để tầm soát BĐMCD, đặc biệt đối với nhóm bệnh nhân ĐTĐ.
Từ khóa: Bệnh động mạch chi dưới
(BĐMCD), đái tháo đường (ĐTĐ), chỉ số huyết áp cổ chân - cánh tay
(ankle-brachial index: ABI)
Object: The prevalence of
lower-extremity peripheral artery disease (PAD) is increase and artery
sclerosis is main origin of PAD. In addition, PAD is anticipated factor for
cardiovascular events such as myocardial infarction, brain infarction….So that
early detection of PAD is necessary especially for diabetes. The aim of this
study was to examine the prevalence of PAD in patients >40 years old with
and without diagnosed.
Study method: Descriptive
perspective study, the analysis consisted of data for 217 patients aged >40
years old, including 120 patients with diagnosed diabetes, in inpatient and
outpatient departments of Tim Tâm Đức hospital, from June 2014 to March 2015. PAD
is diagnosed by ABI<0.91
Result: Our study was
comprised of 217 patients, including 120 patients with diabetes and 97 patients
without diabetes, average age is 68.32 age (deviation=10.97), hyperlipidemia is
significant cardiovascular risk factor of 84.7%. Normal ABI (0.91-1.30) is
78.8%, PAD (ABI<0.91) is 19.8%, calcification of artery wall (ABI>1.30)
is 1.4%. Prevalence of PAD for diabetic patients is 29.2% (35 patients) and for
nondiabetic patients is 8.2% (8 patients). Estimated OR index is 2.58 (95%:
2.01-10.44, p<0.001). In the diabetic patient group, recognizing correlation
between PAD (ABI<0.91) and age (OR=0.96, p=0.024), and weight (OR=1.06,
p=0.004), and BMI (OR=1.23, p=0.002), and GFR (OR=1.07, p<0.001). The
correlation was recognized between number of cardiovascular risk factor and
severe of PAD assessed by ABI: age ≥70, (OR=1.76, p=0.036), year of diabetes ≥ 10
years (OR=2.77, p=0.017) and GFR <60mL/min/m2 (OR=10.08,
p<0.001). Vascular doppler ultrasound was defined as diagnostic standard, diagnostic
values was estimated by ABI with cut-off value=0.91, Se=78.7%, Sp=96.4%.
Conclusion: PAD is common.
ABI is simple technique that can conduct in primary health care network, and
can be used for screening PAD especially in diabetic patients.
Key words: Peripheral
artery disease (PAD), diabetes, ankle-brachial index (ABI)
